Estetyka jako kryterium pozacenowe

Wartości estetyczne mogą być pozacenowym kryterium oceny ofert w zamówieniach publicznych. Warunkiem koniecznym jest jednak sprecyzowanie wymagań zamawiającego, co konkretnie rozumie pod pojęciem estetyki.

Aby ułatwić to zadanie można posłużyć się przykładem na styku jakości (rozumianej jako własność rzeczy) i jej estetyki (rozumianej jako wygląd). Otóż na wartość estetyczną rzeczy z całą pewnością wpływają cechy, jakie ta rzecz ma. Mogą to być cechy należące do kategorii kolor, krój, jakość wykończenia, ale także walory estetyczne.

Zarówno np. kolor, krój czy jakość wykończenia można w miarę łatwo zawrzeć w ramach oczekiwanego standardu. Można wskazać, jakie są preferencje zamawiającego np. punktując dodatkowo wykorzystanie kilku barw z danej palety, użycie jaskrawych barw czy – przeciwnie – pastelowych, stonowanych kolorów jednorodnych w całym przedmiocie. Podobnie z jakością wykończenia – można oczekiwać np. że przedmiot będzie pozbawiony ostrych krawędzi lub że będą one dokładnie wyszlifowane.

Estetykę z całą pewnością trudno jednoznacznie opisać, zwłaszcza w przypadku zamówienia na dzieło, gdy jego artystyczne walory stanowią istotną wartość. Wykonawca, składając ofertę może np. być zobligowany do przedstawienia autorskiej koncepcji wykonania danego zamówienia. Określenie, jakie będą konkretne preferencje zamawiającego w odniesieniu do dzieła, które dopiero ma zostać wykonane, jest bardzo trudne.

I w tym wypadku można pokusić się o sformułowanie, choćby ogólne, przede wszystkim tych kategorii estetycznych, które będą podlegały ocenie. Jednak dzieło artystyczne z reguły nie może być traktowane jako składające się z określonych elementów, ale jako całość – jedna suma tych elementów.

Z tego powodu w przypadku zamówień wymykających się możliwości precyzyjnego określenia zasad przyznawania punktów w kryterium pozacenowym można skorzystać z doświadczenia ekspertów. Ocena ofert w danym kryterium będzie zatem dokonywana w oparciu o ocenę ekspercką. Należy jednak zadbać o to, by eksperci byli rzeczywiście znawcami tematu. I – co szczególnie istotne – byli w stanie przedstawić merytoryczne uzasadnienie swojej oceny.

Ważnym i przydatnym źródłem informacji z zakresu ocen eksperckich mogą być konkursy architektoniczne organizowane np. przez Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP).