Jakość w dostawach

Kryterium jakości może mieć bardzo duże znaczenie przy zamawianiu dostaw. Podpowiemy, jak zdefiniować jakość w zamówieniach na dostawy realizowanych w reżimie Pzp.

Rozwiązanie problemu jakości w dostawach może mieć kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celu postępowania, czyli – przypomnijmy – wyboru oferty najkorzystniejszej. Jak to już wcześniej wyjaśniliśmy, jakość powinna być definiowana za pomocą konkretnych cech przedmiotu, w tym wypadku przede wszystkim parametrów technicznych. Możliwe jest także odniesienie się do sposobu wykonania danego przedmiotu dostawy, tj. użycia odpowiedniej technologii gwarantującej zachowanie odpowiedniej jakości. Możliwe jest także odniesienie się do zachowania określonych norm potwierdzających spełnianie kryteriów jakościowych albo posiadania przez dostawcę lub produkt wskazanych certyfikatów lub świadectw.

W przypadku dostaw duże znaczenie będzie miało odróżnienie dwóch podstawowych kwestii, na co zwracaliśmy już uwagę wcześniej, tj. wymagań co do przedmiotu zamówienia oraz kryteriów jakościowych. Pierwsze mają charakter 0-1, tj. ich niespełnianie skutkuje odrzuceniem oferty jako niespełniającej wymagań określonych przez zamawiającego. Drugie umożliwiają, za sprawą bilansu ceny i jakości, wybór takiego produktu, który spełnia oczekiwania zamawiającego w największym stopniu.

Kryteria jakościowe w przypadku dostaw odnoszą się do przedmiotu dostawy. Określa się je w sposób wyraźny, wskazując cechy lub właściwości (parametry), które będą przez zamawiającego punktowane. Przykładowymi kryteriami jakościowymi w zamówieniach na dostawy mogą być: zawartość określonych substancji (np. węglowodorów aromatycznych, rozpuszczalników organicznych), gęstość, lepkość, trwałość (rozumiana jako np. przydatność produktu po otwarciu), wytrzymałość, bezpieczeństwo stosowania (toksyczność, konieczność użycia określonych środków ochrony przy stosowaniu), trwałość powłoki, sposób naniesienia powłoki (wygrzewanie, lakierowanie proszkowe, malowanie przez zanurzenie), twardość, stopień złożoności (np. gdy wymagane jest złożenie zestawu z kilku elementów), etc.

Wszystkie te cechy (parametry) powinny być mierzalne, tj. ich ocena powinna polegać na odniesieniu do konkretnego mierzalnego parametru, najlepiej w oparciu o metodykę referencyjną. Przykładem mierzalności jest twardość oceniana wg skali Mohsa, procentowa zawartość określonych substancji w produkcie, lepkość dynamiczna wyrażana w mPa·s. Mierzalne są także inne cechy jakościowe, jak np. konieczność użycia określonych środków ochrony (rękawice ochronne, okulary ochronne, strój ochronny, wyciąg, użycie tylko w pomieszczeniu mającym określone wyposażenie), czas schnięcia (2 h, 4 h, 6 h, etc.), możliwość położenia kolejnej powłoki (12 h, 24 h), a także stopień złożoności (1 element, 2 elementy, 3 do 5 elementów, więcej niż 5 elementów).

Wagę kryterium oceny należy określać z uwzględnieniem relacji tego kryterium do ceny i innych kryteriów oceny oferty. Za każdym razem należy takiej oceny dokonywać w odniesieniu do konkretnego zamówienia. Na przykład jeśli zużycie danej substancji jest związane z jej gęstością (lub np. lepkością) to wiadomo, że im gęstsza lub skoncentrowana (albo mniej gęsta) jest dana ciecz, tym mniejsze będzie jej zużycie. To przekłada się na konkretne dane, tj. np. zużycie w czasie (do zmycia 1m2 podłogi potrzebuję kropli płynu albo 1 miarki płynu zawierającej 15 kropli). Tak samo, jeśli użycie danego przedmiotu wymaga zaangażowania dwóch osób a nie jednej (np. przedmiot musi być składany zgodnie z zaleceniem producenta przez dwie osoby, jak np. meble), to koszt pracy jednego człowieka należało będzie pomnożyć 2x i skorelować z wartością przedmiotu zamówienia (np. meblem).

Niedopuszczalne (poza pewnymi wyjątkami, ale o tym wkrótce) natomiast jest stosowanie kryteriów mających ocenny charakter, tj. takich, które pozostawiają pełną dowolność w ocenie. Niedopuszczalne także jest stosowanie kryteriów, które powinny być wymaganiami, bo wypacza to sens całego postępowania (np. przy zakupie paliw premiowanie spełniania minimalnych norm dla danego paliwa, przy zakupie samochodu premiowanie posiadania przez samochód świadectwa homologacji, przy zakupie noża premiowanie ostrości noża wg następującej definicji: nóż ostry – 1 pkt, nóż tępy – 0 pkt (no bo co komu po nieostrym nożu…).